(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.36. అధ్యాయః 036
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
వ్యాసేన భీష్మముఖారాజధర్మాదిశ్రవణే ఆదిష్టస్య యుధిష్ఠిరస్య కృష్ణాద్యాజ్ఞయా ధృతరాష్ట్రాదిభిః సహ కురునగరప్రవేశః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-36-0x(5409)(66202)
శ్రోతుమిచ్ఛామి భగవన్విస్తరేణ మహామునే।
రాజధర్మాంద్విజశ్రేష్ఠ చాతుర్వర్ణ్యస్య చాఖిలాన్॥ 12-36-1(66203)
ఆపత్సు చ యథా నీతిః ప్రణేతవ్యా ద్విజోత్తమ।
ధర్ంయమాలంబ్య పంథానం విజయేయం కథం మహీం॥ 12-36-2(66204)
ప్రాయశ్చిత్తకథా హ్యేషా భక్ష్యాభక్ష్యసమన్వితా।
కౌతూహలానుప్రవణా హర్షం జనయతీవ మే॥ 12-36-3(66205)
ధర్మచర్యా చ రాజ్యం చ నిత్యమేవ విరుధ్యతే।
ఏవం ముహ్యతి మే చేతశ్చింతయానస్య నిత్యశః॥ 12-36-4(66206)
వైశంపాయన ఉవాచ। 12-36-5x(5410)
తమువాచ మహారాజ వ్యాసో వేదవిదాం వరః।
నారదం సమభిప్రేక్ష్య సర్వం జానన్పురాతనం॥ 12-36-5(66207)
శ్రోతుమిచ్ఛసి చేద్ధర్మం నిఖిలేన నరాధిప।
ప్రేహి భీష్మం మహాబాహో వృద్ధం కురుపితామహం॥ 12-36-6(66208)
స తే ధర్మరహస్యేషు సంశయాన్మనసి స్థితాన్।
ఛేత్తా భాగీరథీపుత్రః సర్వజ్ఞః సర్వధర్మవిత్॥ 12-36-7(66209)
జనయామాస యం దేవీ దివ్యా త్రిపథగా నదీ।
సాక్షాద్దదర్శ యో దేవాన్సర్వానింద్రపురోగమాన్॥ 12-36-8(66210)
బృహస్పతిపురోగాంస్తు దేవర్షీనసకృత్ప్రభుః।
తోషయిత్వోపచారేణ రాజనీతిమధీతవాన్॥ 12-36-9(66211)
ఉశనా వేద యచ్ఛాస్త్రం దేవాసురగురుర్ద్విజః।
స చ ధర్మం సవైయాఖ్యం ప్రాప్తవాన్కురుసత్తమః॥ 12-36-10(66212)
భార్గవాచ్చ్యవనాచ్చాపి వేదానంగోపబృంహితాన్।
ప్రతిపేదే మహాబుద్ధిర్వసిష్ఠాచ్చరితవ్రతః॥ 12-36-11(66213)
పితామహసుతం జ్యేష్ఠం కుమారం దీప్తతేజసం।
అధ్యాత్మగతితత్త్వజ్ఞముపాశిక్షత యః పురా॥ 12-36-12(66214)
మార్కండేయముఖాత్కృత్స్నం యతిధర్మమవాప్తవాన్।
రామాదస్త్రాణి శక్రాచ్చ ప్రాప్తవాన్పురుపర్షభః॥ 12-36-13(66215)
మృత్యురాత్మేచ్ఛయా యస్య జాతస్య మనుజేష్వపి।
తథాఽనపత్యస్య సతః పుణ్యలోకాదివిశ్రుతాః॥ 12-36-14(66216)
యస్య బ్రహ్మర్షయః పుణ్యా నిత్యమాసన్స భసాదః।
యస్య నావిదితం కించిజ్జ్ఞానం జ్ఞేయేషు దృశ్యతే॥ 12-36-15(66217)
స తే వక్ష్యతి ధర్మజ్ఞః సూక్ష్మధర్మార్థతత్త్వవిత్।
తమభ్యేహి పురా ప్రాణాన్స విముంచతి ధర్మవిత్॥ 12-36-16(66218)
ఏవముక్తస్తు కౌంతేయో దీర్ఘప్రజ్ఞో మహామతిః।
ఉవాచ వదతాం శ్రేష్ఠం వ్యాసం సత్యవతీసుతం॥ 12-36-17(66219)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-36-18x(5411)
వైశసం సుమహత్కృత్వా జ్ఞాతీనాం రోమహర్షణం।
ఆగస్కృత్సర్వలోకస్య పృథివీనాశకారకః॥ 12-36-18(66220)
ఘాతయిత్వా తమేవాజౌ ఛలేనాజిహ్నయోధినం।
ఉపసంప్రష్టుమర్హామి తమహం కేన హేతునా॥ 12-36-19(66221)
వైశంపాయన ఉవాచ। 12-36-20x(5412)
తతస్తం నృపతిశ్రేష్ఠం చాతుర్వర్ణ్యహితేప్సయా।
పునరేవ మహాబాహుర్యదుశ్రేష్ఠోఽబ్రవీద్వచః॥ 12-36-20(66222)
వాసుదేవ ఉవాచ। 12-36-21x(5413)
నేదానీమతినిర్బంధం శోకే త్వం కర్తుమర్హసి।
యదాహ భగవాన్వ్యాసస్తత్కురుష్వ నృపోత్తమ॥ 12-36-21(66223)
బ్రాహ్మణాస్త్వాం మహాబాహో భ్రాతరశ్చ మహౌజసః।
పర్జన్యమివ ఘర్మాంతే నాథమానా ఉపాసతే॥ 12-36-22(66224)
హతశిష్టాశ్చ రాజానః కృత్స్నం చైవ సమాగతం।
చాతుర్వర్ణ్యం మహారాజ రాష్ట్రం తే కురుజాంగలం॥ 12-36-23(66225)
ప్రియార్థమపి చైతేషాం బ్రాహ్మణానాం మహాత్మనాం।
నియోగాదస్య చ గురోర్వ్యాసస్యామితతేజసః॥ 12-36-24(66226)
సుహృదామస్మదాదీనాం ద్రౌపద్యాంశ్చ పరంతప।
కురు ప్రియమమిత్రఘ్న లోకస్య చ హితం కురు॥ 12-36-25(66227)
వైశంపాయన ఉవాచ। 12-36-26x(5414)
ఏవముక్తః స కృష్ణేన రాజా రాజీవలోచనః।
హితార్థం సర్వలోకస్య సముత్తస్థౌ మహామనాః॥ 12-36-26(66228)
సోఽనునీతో నరవ్యాఘ్ర విష్టరశ్రవసా స్వయం।
ద్వైపాయనేన చ తథా దేవస్థానేన జిష్ణునా॥ 12-36-27(66229)
ఏతైశ్చాన్యైశ్చ బహుభిరనునీతో యుధిష్ఠిరః।
వ్యజహాన్మానసం దుఃఖం సంతాపం చ మహాయశాః॥ 12-36-28(66230)
శ్రుతవాక్యః శ్రుతనిధిః శ్రుతశ్రావ్యవిశారదః।
వ్యవస్య మనసా శాంతిమగచ్ఛత్పాండునందనః॥ 12-36-29(66231)
స తైః పరివృతో రాజా నక్షత్రైరివ చంద్రమాః।
ధృతరాష్ట్రం పురస్కృత్య స్వపురం ప్రవివేశ హ॥ 12-36-30(66232)
ప్రవివిక్షుః స ధర్మజ్ఞః కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
అర్చయామాస దేవాంశ్చ బ్రాహ్మణాంశ్చ సహస్రశః॥ 12-36-31(66233)
తతో నవం రథం శుభ్రం కంబలాజినసంవృతం।
యుక్తం షోడశభిస్త్వశ్చైః పాణ్·డురైః శుభలక్షణైః॥ 12-36-32(66234)
మంత్రైరభ్యర్చితం పణ్యైః స్తూయమానశ్చ బందిభిః।
ఆరురోహ యథా దేవః సోమోఽంరతమయం యథం॥ 12-36-33(66235)
జగ్రాహ రశ్మీన్కౌంతేయో భీమో భీమపరాక్రమః।
అర్జునః పాండురం ఛత్రం ధారయామాస భానుమత్॥ 12-36-34(66236)
ధ్రియమాణం చ తచ్ఛత్రం పాండురం రాజమూర్ధని।
శుశుభే తారకారాజః సితాభ్ర ఇవ చాంబరే॥ 12-36-35(66237)
చామరవ్యజనే త్వస్య వీరౌ జగృహతుస్తదా।
చంద్రరశ్మిప్రయే శుభ్రే మాద్రీపుత్రావలంకృతే॥ 12-36-36(66238)
తే పంచ రథమాస్థాయ భ్రాతరః సమలంకృతాః।
భూతానీవ సమస్తాని రాజందదృశిరే తదా॥ 12-36-37(66239)
ఆస్థాయ తు రథం శుభ్రం యుక్తమశ్వైర్మనోజవైః।
అన్వయాత్పృష్ఠతో రాజన్యుయుత్సుః పాండవాగ్రజం॥ 12-36-38(66240)
రథం హేమమయం శుభ్రం శైవ్యసుగ్రీవయాజితం।
సహ సాత్యకినా కృష్ణః సమాస్థాయాన్వయాత్కురూన్॥ 12-36-39(66241)
నరయానేన తు జ్యేష్ఠః పితా పార్థస్య భారత।
అగ్రతో ధర్మరాజస్య గాంధారీసహితో యయౌ॥ 12-36-40(66242)
కురుస్త్రియశ్చ తాః సర్వాః కుంతీ కృష్ణా చ మాధవీ।
యానైరుచ్చావచైర్జగ్ముర్విదురేణ పురస్కృతాః॥ 12-36-41(66243)
తతో రథాశ్చ బహులా నాగాశ్వసమలంకృతాః।
పాదాతాశ్చ హయాశ్చైవ పృష్ఠతః సమనువ్రజన్॥ 12-36-42(66244)
తతో వైతాలికైః సూతైర్మాగధైశ్చ సుభాషితైః।
స్తూయమానో యయౌ రాజా నగరం నాగసాహ్వయం॥ 12-36-43(66245)
తత్ప్రయాణం మాహబాహోర్బభూవాప్రతిమం భువి।
ఆకులాకులముత్క్రుష్టం హృష్టపుష్టజనాకులం॥ 12-36-44(66246)
అభియానే తు పార్థస్య నరైర్నగరవాసిభిః।
నగరం రాజమార్గాశ్చ యథావత్సమలంకృతాః॥ 12-36-45(66247)
పాండురేణ చ మాల్యేన పతాకాభిశ్చ మేదినీ।
సంస్కృతో రాజమార్గోఽభూద్ధూపనైశ్చ ప్రధూపితః॥ 12-36-46(66248)
అథ చూర్ణైశ్చ గంధానాం నానాపుష్పప్రియంగుభిః।
మాల్యదామభిరాసక్తై రాజవేశ్మాభిసంవృతం॥ 12-36-47(66249)
కుంభాశ్చ నగరద్వారి వారిపూర్ణా నవా దృఢాః।
సితాః సుమనసో గౌరాః స్థాపితాస్తత్ర తత్ర హ॥ 12-36-48(66250)
తథా స్వలంకృతం ద్వారం నగరం పాండునందనః।
స్తూయమానః శుభైర్వాక్యైః ప్రవివేశ సుహృద్వృతః॥ ॥ 12-36-49(66251)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి షట్త్రింశోఽధ్యాయః॥ 36॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-36-3 కౌతూహలేన ప్రసంగేనాఽనుప్రవణా అభిముఖా॥
12-36-6 ప్రేహి ప్రయాహి॥
12-36-10 యచ్చ దేవగురుర్ద్రిజ ఇతి ఝ. పాఠః।
సవైయాఖ్యం వ్యాఖ్యాసహితం॥
12-36-16 విముంచతి విమోక్ష్యతి తతః పురా॥
12-36-18 వైశసం వినాశం॥
12-36-22 నాథమానాః యాచమానాః। ఉపాసత ఇత్యుత్తరత్రాపి యోజ్యం॥
12-36-27 విష్టరశ్రవసా విష్ణునా॥
12-36-28 సంతాపం శారీరం తాపం॥
12-36-29 వాక్యాని వేదావయవాః। నిధిస్తదర్థవిచారగ్రంథో మీమాంసా। శ్రుతం శ్రావ్యం నీతిశాస్త్రాది। వ్యవస్య కర్తవ్యమర్థం నిశ్చిత్య॥
12-36-33 అమృతమయం దేవతామయం॥
12-36-38 యుయుత్సుర్ధృతరాష్ట్రపుత్రః॥
12-36-46 మేదినీ సమలంకృతేత్యనుషజ్యతే। ధూపనైః అగరుప్రభృతిభిర్ధూపద్రవ్యైః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.